ورزش در استان گيلان از اهميت ويژه‌اي برخوردار است و هميشه اين استان در ورزش جزء برترين استانهاي كشور بوده و مي‌باشد.
همچنين تعداد ورزشكاران سازمان يافته اين استان هميشه رتبه‌هاي اول تا سوم كشور را در اختيار دارد و در رشته‌هاي گوناگون نيز قهرمانان بنامي از اين استان به ورزش كشور و معرفي شده‌است.
علاقه وافر مردم اين خطه به ورزش به سالهاي اخير مربوط نمي‌شود بلكه اين ورزش در خون و رگ مردم مي‌باشد به طوريكه در ورزشهاي بومي محلي در استان گيلان، از قدمت چند صدساله برخوردار است.
رييس هيات ورزشهاي همگاني استان گيلان در اين‌باره گفت: ‪ ۷۴‬ورزش بومي محلي در استان گيلان وجود دارد كه قدمت بعضي از آنان به چند صد سال مي‌رسد.
"اسماعيل شكري" افزود: از معروفترين ورزشهاي بومي محلي اين استان نيز مي‌توان به كشتي گيله‌مردي، لافن‌بازي، كلاه‌پران، بروبيا، توپ‌پا، الختور، ترنا و هفت سنگ اشاره كرد.
وي گفت: در ‪ ۱۵‬سال اخير هر ساله بين ‪ ۱۰‬تا ‪ ۳۰‬جشنواره ورزشهاي بومي محلي در استان گيلان برگزار مي‌شود كه در آن رشته‌هاي مختلف ورزشي بومي محلي به نمايش گذاشته مي‌شود.
وي افزود: مردم از جشنواره‌هاي بومي محلي استقبال گسترده‌اي مي‌كنند و در بعضي از اين جشنواره‌ها، بيش از ‪ ۱۰‬هزار تماشاگر استقبال مي‌كنند.
در بين ورزشهاي بومي محلي، كشتي گيله‌مردي از جايگاه ويژه‌اي برخوردار است و اكثر ورزشدوستان در كشور نام اين رشته ورزشي بومي محلي را شنيده‌اند و حتي استان مازندران در اين رشته فعاليت و پهلوانان خوبي دارد.
به همين منظور قصد داريم تا رشته كشتي گيله‌مردي را به مردم ورزشدوست كشور بيشتر بشناسانيم.
از ديرباز در استان گيلان پس از برداشت محصول برنج و يا هنگامي كه روستاييان پيله را جمع‌آوري كرده و به خريداران تحويل مي‌دادند، مردان و زنان مراسم جشن و سرور برپا مي‌كردند و در اين مراسم نيز مسابقات كشتي گيله‌مردي، لافن بازي، ورزا( گاو نر) جنگ و غيره انجام مي‌دادند تا خستگي زحمات روزهاي كار را از تن بيرون كنند.
اين رقابتها و سرگرمي‌ها با تشريفات خاصي انجام مي‌شد كه البته بايد از كشتي گيله‌مردي به عنوان يك رشته ورزشي كه بسيار در استان گيلان پرطرفدار است ياد كرد.
كشتي از ورزشهايي‌است كه از روزگاران گذشته مورد علاقه مردم بوده و به كشتي گير نيز پهلوان مي‌گفتند.
در قديم كشتي‌گيران، روز پيش از مسابقه در خانه كدخدا پذيرايي مي‌شدند و محل مسابقه نيز با تنه درخت بي‌برگ حدود يك و نيم متري كه داراي پارچه پنبه‌اي بود مشخص مي‌شد.
روي اين پارچه چهار دستمال الوان، چهار جفت جوراب، پنج يا شش عدد نارنج و برخي اوقات يك كيسه يا كيف ابريشمي پول خرد آويزان مي‌كردند.
به اين شاخه و وسايلي كه بر آن آويخته بود "برم" مي‌گفتند و كار تهيه برم را كدخدا به عهده مي‌گرفت ولي گاهي هم روستاييان برم مي‌دادند.
برمها را هنگام اجراي مراسم كشتي در ايوان خانه كدخدا يا نزديكترين خانه به ميدان كشتي در معرض تماشاي روستاييان مي‌گذاشتند.
در موقع مسابقه كشتي نيز از يك آلت موسيقي بادي معرف به ساز كه شبيه قره‌ني است آهنگهايي مي‌نوازند كه اين آهنگها علاوه بر تشويق و تقويت روحيه پهلوانان، بر شكوه و رونق اين مراسم مي‌افزايد.
در روز كشتي، دو يا سه ساعت بعد از طلوع آفتاب، مردم دسته‌دسته در اطراف ميدان كشتي جمع مي‌شوند، ساز و نقاره را در يك سوي ميدان قرار مي‌دهند و پهلوانان با شاگردان خود يكي پس از ديگري وارد ميدان مي‌شوند.
كشتي‌گيران هنگام مبارزه از شلوار مخصوصي استفاده مي‌كنند كه "لاسپاره" نام دارد و از پارچه‌هاي زبر و كلفت دوخته مي‌شود و روي پارچه شلوار، با نخهايي از ابريشم خام قلابدوزي شده است.
اين شلوار كه تا زانو و قوزك پا را مي‌پوشاند، تنگ است و به بدن مي‌چسبد كه در عين حال آن را با بندي به عقب ماهيچه پا مي‌بندند.
همچنين كشتي‌گيران كيسه‌هاي كوچك ابريشمي را كه در آن دعاهاي مخصوص جاي داده شده دور گردن خود مي‌آويزند.
ورود كشتي‌گيران به‌ميدان با ساز و نقاره و فريادهاي تشويق‌آميز تماشاچيان همراه مي‌گردد و حركت آنها در ميدان كشتي در جهت قبله است.
كشتي‌گيران با رعايت احترام پهلوانان سالمندتر پشت سرهم مي‌ايستند و نيم تنه‌اي كه بر تن دارند را در مي‌آورند و به‌نخستين كاراين مراسم كه "جست‌زني" است، مي‌پردازند كه به اين حركت در زبان محلي "واز" مي‌گويند.
كشتي‌گيران پس از جست‌زني پاي راستش را جلو مي‌گذارد و درحالي كه خم مي‌شود دست راستش را روي زانوي راست قرار مي‌دهد، آنگاه لبها و پيشاني خود را با دست لمس مي‌كند و بعد از اين عمل جهت خود را به سمت خاور برمي‌گرداند كه جهت مرقد مقدس امام هشتم شيعيان حضرت امام رضا(ع) است و سپس اين عمل را تكرار مي‌كند و پس از آن اين حركت را در جهت مكه نيز اجرا مي‌كند.
در مبارزه كشتي گيله‌مردي نيز دو كشتي‌گير به موازات هم در ميدان گامهايي به طرف جلو بر مي‌دارند و سپس به عقب مي‌روند كه به اين كار "فامج" مي‌گويند سپس دو پهلوان در مقابل هم قرار مي‌گيرند و در حالي كه دستهايشان را به زانوان خود تكيه داده‌اند به چشمان يكديگر نگاه مي‌كنند، با مشتهاي بسته همديگر را به مبارزه مي‌طلبند و پس از انجام دادزدن كه سه‌بار تكرار مي‌شود، كشتي‌گيران با هم دست و پنجه نرم مي‌كنند.
كشتي‌گير زماني بازنده مي‌شود كه يكي از اعضاي بدنش به استثناي پاهايش به زمين برسد.
كشتي‌گيران مبارز با مشت و با پا همديگر را مي‌زنند و سعي مي‌كنند تا حريف خود را مغلوب كنند.
كشتي‌گير بازنده پس از پوشيدن نيم‌تنه خود به تماشاچيان ملحق مي‌شود و اجازه ندارد به دسته كشتي‌گيران بپيوندد و از طرف ديگر دوستان پهلوان پيروز وارد ميدان شده، پيشاني دوست برنده خود را مي‌بوسند و عده‌اي هم براي ابراز خوشحالي كلاههاي خود را به هوا پرتاب مي‌كنند و چماقهايشان را به هم مي‌كوبند.
پهلوان، مقابل كدخدا جستي مي‌زند و انعام مختصري مي‌گيرد و بعد در برابر سرشناسان منطقه، دوستان و آشنايان خود اين عمل را تكرار مي‌كند و دوران مي‌كند و انعام مي‌گيرد.
پهلوان از آنچه كه مي‌گيرد انعامي هم به ساز و نقاره‌چي‌ها مي‌دهد و بعد مي‌تواند از ميدان خارج شود و يا آنجا بماند.
ماندن پهلوان در ميدان نشانه طلبيدن مبارز ديگري است كه اگر مبارزي به ميدان نيامد او مي‌تواند همه برمها را به خود اختصاص دهد.
از آنچه كه گذشت مي‌توان دريافت كه كشتي جزء سرگرمي‌هاي هميشگي اين مردم بوده است.
در بعضي از روستاها نيز كشتي از شب چهارشنبه‌سوري تا روز سيزده فروردين براي انتخاب قهرمان ده ادامه داشت و گاه قهرمانان در در دهه سوم فروردين به زورآزمايي مي‌پرداختند.
از مسابقات مهم كشتي گيله‌مردي در استان گيلان نيز مي‌توان به مسابقه سال ‪ ۱۳۴۵‬اشاره كرد كه به ابتكار و مديريت "احمد خوش‌عقيده" برگزار شد كه هنرنمايي پهلوانان گيلان در طول برگزاري مسابقه، مايه شگفتي و براي همه تماشاگران خاطره‌انگيز بود.
در سال ‪ ۱۳۵۲‬نيز يكدوره مسابقه كشتي گيله‌مردي به همت "محمد كوچصفهاني" با حضور پهلوانان نامي استان گيلان در منطقه شيطان كوه لاهيجان برگزار شد.
هم‌اكنون نيز مسابقات كشتي گيله‌مردي هر ساله با حضور قهرمانان اين رشته از استانهاي گيلان و مازندران در طول سال به خصوص در فصل پاييز در شهرها و بخشهاي مختلف استان گيلان برگزار مي‌شود كه بعضي از اين رقابتها حدود يك ماه به طول مي‌انجامد.
از نام‌آوران اين رشته ورزشي مي‌توان به "رجبعلي اسكندري"، "يعقوب روستا" "حسين گلعلي‌پور"، "شاپور معيني"، "شهرام معيني"، "معين بشارتي"، "منوچهر حسيني"، "رضا قرباني"، "اميد عبدالهي"، "جمال تقي‌زاده"، "سالار ولي‌زاده"، "نصرت محمدي"، "ناصر مهدوي"، "مصطفي خيرانديش"، "حسن فرزادي"، "هوشنگ ملكي"، "رحيم منوچهري"، "ناصر جمالي"، "جعفر عابديني"، "ايرج افشار"، "مجيد شايسته"، "عيسي فرمانبر"، "عبداله حسن‌زاده"، "محمد شعباني"، "حجت خمامي"، "قربان گلعلي‌زاده"، "نصرت سهيلي"، "رسول پورحسيني"، "نادر محمدي" "ايرج قلي‌پور"، "محمد شعباني" و غيره اشاره كرد.